تفاوت کراس رف و مدرا در ارائه کد DOI چیست؟

قبل از صحبت به طرح چند سؤال می‌پردازم؟

  1. طبق قوانین تحریمی آمریکا شرکت آمریکایی کراس رف (Crossref) نمی‌تواند به ناشرین ایرانی سرویس دهد، اما مدرا (Medra) هیچ مشکلی با ایران ندارد و حتی نام ناشر ایرانی را نیز به عنوان نماینده خود در سایت خود با افتخار قرار می‌دهد. اما چرا با وجود همه این محدودیت‌ها بازهم ناشرین معتبر ایرانی تلاش می‌کنند با واسطه قراردادن شرکت‌های خارجی از کراس رف سرویس DOI بگیرند؟!!
  2. آیا می‌توانید با جستجو در اینترنت یک ناشر معتبر مجلات علمی را در خارج از ایران پیدا کنید که به غیر از کراس رف از هر جای دیگری اقدام به اخذ DOI برای مقالات علمی خود کرده باشد؟
  3. کدامیک از مجلات معتبر خارجی برای مقالات خود کد DOI غیر از کراس رف دارند؟
  4. آیا شرکت مدرا به غیر از ایران در جای دیگری از دنیا به ناشرین معتبر مقالات علمی سرویس ارائه می‌نماید؟ یا فقط شرایط ایران به گونه‌ای است که چنین شرکت‌هایی سر از زیر آب در آورده و شروع به کسب درآمد می‌کنند؟

DOI چیست؟

در این مقاله توضیح کامل در مورد DOI داده شده ولی به طور خلاصه باید گفت که DOI یک شناسه دیجیتالی است که به هر چیزی که قرار است در اینترنت منتشر شود تعلق می‌گیرد و سایت شرکت مخترع آن http://doi.org است. این شرکت مادر اختیار ثبت این کد را به 10 نماینده قانونی خود تفویض کرده است که این نمایندگان هرکدام با توجه به توانایی‌های خود ارائه این کد را به محتواهای خاصی بر عهده گرفتند. نام این 10 نماینده را اینجا ببینید.

در بین این نمایندگان شرکت کراس رف (به انگلیسی: Crossref) توانست نوآوری‌های بسیار جالبی را برای مقالات علمی به ارمغان آورد که با ثبت کد DOI برای آنها فعال می‌گردد و این سرویس‌ها آنقدر در جهان پیشرفت کرد که نام کراس رف از خود شرکت DOI پرآوازه‌تر گردید.

این نوآوری‌ها را به اختصار برمیشماریم:

سرویس Reference Linking

این سرویس باعث زنجیر شدن عنوان هر مقاله به رفرنس‌های آن مقاله می‌گردد که هر رفرنس خود تعدادی رفرنس داشته و در نهایت باعث اتصال تمام محتوای دنیای علم با یکدیگر می‌گردد.

سرویس Cited-by

این سرویس به صورت دقیق به ناشرین و نویسنده‌ها و حتی خواننده‌ها نشان می‌دهد که اعضای کراس رف و مجلاتی که برای مقالات خود کد DOI تهیه می‌کنند دقیقاً به چه مقالاتی ارجاع می‌دهند.

سرویس Crossmark

وضعیت نهایی هر مقاله از نظر آخرین تغییرات اتفاق افتاده برروی مقالات را به خوانندگان اطلاع می‌دهد.

سرویس Similarity Check

این سرویس در همکاری Crossref با iThenticate است که یکی از سرویس‌های بسیار مهم کراس رف است. شرکت کراس رف در قبال اخذ DOI برای مقالات، دیتابیس مقالات را با لینک فول تکست در اختیار iThenticate قرار می‌دهد تا مقالاتی که دارای DOI کراس رف هستند را از سرقت‌های ادبی احتمالی بعدی محافظت کند.

سرویس Metadata Delivery

در این سرویس Crossref می‌تواند اطلاعات موردنیاز برخی از ایندکسینگ سورس ها را بدون دخالت مجله، به طور اتوماتیک در اختیار سورس ها قرار دهد.

 برخی تفاوت‌های بین کراس رف و مدرا

- شرکت کراس رف تاکنون 94 میلیون مقاله علمی را در جهان به DOI مجهز کرده و تمام منابع آنها را مانند زنجیر به هم وصل کرده است. این تعداد شگفت انگیز از مقالات با ارائه خدمات به 10 هزار ناشر و دانشگاه معتبر در جهان به دست آمده است که لیست آن را در این صفحه می‌توانید مشاهده کنید. حال آنکه مدرا تاکنون فقط به دو ناشر ارئه سرویس کرده است که آنها را با افتخار در صفحه اول سایت خود قرار داده که یکی از آنها نیز ایرانی است. توجه کنید فقط دو ناشر که یکی ایرانی است. اینجا ببینید و در تصویر زیر.

 Medra

- نکته جالب دیگر اینکه اگر به لیست 10 هزارتایی ناشرین طرف قرارداد با کراس رف توجه کنیم متوجه می‌شویم که خود شرکت مدرا جزوه یکی از مجموعه‌هایی است که از کراس رف سرویس DOI می‌گیرد و کی گیج کننده است که چرا شرکتی که خود از مجموعه DOI کردیت گرفته است که سرویس‌های متنوع برای جذب مشتری خلق نماید تا بتواند DOI را به سایر مجموعه‌های موجود در اینترنت ارائه دهد، به جای آن ترجیح داده که مانند یک ناشر از کراس رف DOI بخرد. البته کدی که مدرا در ایران به مجلات علمی اختصاص می‌دهد جزوه کدهایی که از کراس رف تهیه می‌کند نیست وگرنه مشکلی وجود نداشت و ما هم نیاز به ارسال ایمیل‌های آموزشی و توضیح حقایق روشن دنیا در کشورمان نبودیم. بلکه مدرا به مقالات ایرانی صرفاً یک لینک اختصاص می‌دهد که با کلیک بر روی آن به صفحه مقاله منتقل می‌شوید. همیننننن. آیا قرار دادن یک لینک بر روی یک کد نیازی به گرفتن هزینه از مشتری دارد؟

 Crossref

به هر شکل مجموعه دانش نگاران اوج به عنوان یکی از ناشرینی که همیشه به دنبال ارائه سرویس‌های استاندارد جهانی در نشر بوده است برخود لازم می‌داند که این موارد را توضیح داده و روشنگری نماید تا خدای ناکرده زحمات ارزشمند محققین این کشور ضایع نگردد.